آشنائي با آرشیو ملی افغانستان



آرشیو (يا آرشيف) ملی افغانستان، در ساختمانی به همین نام، در شهر کابل قرار دارد. ساختمان اين آرشيو، خود بنائي تاريخي است كه در زمان پادشاهی امیرعبدالرحمن‌خان و با کاربرد دفتر کار شاهزاده حبیب‌الله‌خان، در محوطه‌ي باغ چرمگری جاي گرفته است.
اما از اين ساختمان به علت عقايد شخصي شاهزاده حبیب‌الله‌خان، به اين منظور استفاده نشد، بلكه بهره‌برداري از آن به عنوان مهمانخانه‌ي دولتی، مركز آموزش عالی افسران و دپوی لجستیکی، در تاريخ آن كشور ثبت شده است.
در سال ۱۳۵۱، اندیشه‌ي تأسیس اداره‌ای به نام آرشیف ملی پديد آمد و در سال ۱۳۵۲، در زمان زمامداری سردارمحمد داود، این اداره به طور نمایشی و با داشته‌هائي اندک، شكل گرفت. بعدها تصمیم گرفته شد تا از این ساختمان برای بایگانی تاریخی استفاده شود. لذا كار ترمیم و بازسازی آن، درسال ۱۳۵۲ آغاز شد و تا سال ۱۳۵۶ ادامه پیدا کرد.
پس از ترمیم ساختمان، کتابخانه‌ي دست‌نوشته‌ها از منزل پنجم مرکز «وزارت اطلاعات و کلتور» به اين ساختمان انتقال داده شد. سپس در سال ۱۳۵۹ رسماً به نام «آرشیف ملی افغانستان» نامیده شد. در همین سال، آرشیف ملی افغانستان به طور رسمی گشایش یافت و در یونسکو ثبت شد. آرشيف ملي افغانستان، دارای ۹ مدیریت مسلکی و اداری است. در آرشیف ملی افغانستان، ١۵ هزار جلد كتاب پشتو، دری، عربی و پاره‌اي از نسخه‌های خطی به ديگر زبان‌ها و حدود یکصد و شصت هزار قطعه سند تاریخی از قبیل: فرمان، قباله، نکاح‌نامه، روزنامه، عکس، فرمان‌های پادشاهان، پیمان‌ها و موافقتنامه با دولت‌های خارجی، نشریات چاپی و دیگر سندهاي حقوقی و قضائی وجود دارد. در بخش دستنویس‌ها و نسخه‌هاي خطي آن نيز، در حدود هفت هزار جلد دستنوشته از قبیل: قرآن، رساله، دیوان، کتاب ادبی، تاریخی، فلسفی و قطعه خط موجود است كه از لحاظ تاریخی و هنری، داراي ارزش فراوان است كه از آن ميان، نسخه‌ای خطی از قرآن با خط میخی بر روي پوست آهو، منسوب به زمان خلیفه‌عثمان، نسخه‌های خطی و لوحه‌های مینياتوری دوران تیموری، فرمان سلطان‌حسین بایقرا در قرن دهم هجری، فرمان‌هاي احمد شاه‌بابا، تیمورشاه و دیگر شاهان.
در این آرشیو، همچنین مهرهای حاكمان و قاضیان دوره‌های مختلف و نيز اسکناس‌هائی که در دوره‌های مختلف در کشور به چاپ رسيده، موجود مي‌باشد.
اين آرشيو، داراي وبگاهي است كه در نشاني مجازي زير، قابل بررسي است:
http://www.archives.gov/research/alic/reference/afghanistan.html