جستجوی وب سایت
 جستجو

جستجوی منابع
از کتابدار بپرسید
فهرست کتابخانه های ایران
 English | العربیه | Italiano | Français | Русскийسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران صفحه اصلی تماس با ما نقشه سایت
درباره سازمان » كتابخانه ملی ایران » فعاليت های کتابخانه ملی

فعاليتهايي‌ را كه‌ در ساختمان‌ كتابخانه‌ ملي‌ ايران‌ انجام‌ مي‌شود مي‌توان‌ در موارد ذيل‌ خلاصه‌ كرد:

 

فراهم آوری منابع
نوع آثار
كتابخانه ملّي بـراسـاس وظيفـه قانوني خـود، جمـع آوري آثـاري با ويژگي هاي زير را در دستور كار خود دارد:
  • كليه آثار منتشره در داخل ايران
  • آثـار منتشـره شـده راجـع بـه ايـران، زبـان فـارسـي و پژوهش هاي اسـلام شناسي ( بـه ويژه شيعه شناسي ) به زبان هاي مختلف در ساير كشورها.
  • آثار ايرانيان خارج از كشور
  • آثـار مهـم و مـرجـع در حـوزه هـاي مختلـف علمي و ادبي و متون كلاسيك، به ويژه به زبان هاي انگليسي و عربي .
شيوه هاي فراهم آوري
  • واسپاري: تمـامي مؤسسات انتشاراتي، نشريات ادواري و توليدكنندگان منابع ديداري و شنيداري، بر طبق قـانـون مـوظـف بـ‌ه ارسـال دو نسخـه از محصـولات خـود بـه كتابخانه ملّي هستند. برخي از اقلامي كه شامل اين قانون مي شود، عبارتند از : كتاب، نشريه، بروشور، كاتالوگ، لوح فشرده (CD)، پوستر، نقشه، نوار كاست، نوار ويديويي، اسلايد و نظاير آن.
  • خريد: كتابخانه ملّـي از طريق ثبت سفارش نسبت به خريداري آثار منتشره در خارج كشور اقدام مي كند.
  • همچنين دو كميته به نام هاي كميته خريد نسخه هاي خطي و كميته خريد منابع ( غير خطي ) نسبت به ارزش گذاري و خريد مجموعه هاي ارائه شده به كتابخانه اقدام مي كنند.
  • اهداء: كتابخانة ملّـي از ديـر بـاز پذيراي مجموعه هاي اهـدايـي از جانب بزرگان، اهل علم، نويسندگان و ساير اقشار جامعه بوده است.
  • بـرخـي از نيازهاي كتابخانه نيز از طريق مبادله با ساير كتابخانه ها و مراكز فرهنگي داخل و خارج كشور تهيه مي شود.

سازماندهي
در فرايند سازماندهي يـا بـه عبـارت ديگر پردازش، هدف نهايي عبارت است از تسهيل دستيابي به اطلاعات و منابع اطلاعاتي با استفاده از روش هاي استاندارد و رايج در سطح بين المللي .
عمده فعاليت هايي كه در اين راستا صورت مي پذيرد، عبارت است از :
فهرستنويسي

  • فهرستنويسي پيش از انتشار ( فيپا ):
    از سال 1377 كليه ناشران مـوظـف شدند كتاب هاي خـود را قبـل از چـاپ به كتابخانه ملّي ارسال نمايند تا براي آنها فهرستنويسي پيش از انتشار تهيه گردد. وجود اطلاعـات فهرستنويسي در ابتـداي كتاب ها، سـالانـه ميلياردهـا ريال صرفه جويي در بخش سازماندهي كتابخانه هاي مختلف در سراسر كشور را به همراه داشته است.
  • فهرستنويسي پس از انتشار :
    پس از ايـن كـه كتاب هاي چاپ داخل كشور، طبق قانون واسپاري، به كتابخانه ملّي تحويل و ثبت شد، وارد فرايند فهرست نويسي شـده، اطلاعات كتاب ها در نرم افزار كتابشناسي ملّي درج و كتاب ها داخل مخازن كتابخانه مي شود.
    بديهي است اين مراحل در موردكتاب هاي خريداري از خارج كشور و ديگر منابع نيز اعمال مي گردد.
رده بندي
كتابخانه ملّي بـه منظـور تسهيل كـار فهرستنويسان در كتابخانه هاي مختلف، از هر دو نظام رده بندي رايج در سطح جهـان، يعني نـظام رده بنـدي كتـابخـانـه كنگـره ( L.C.C ) و نظام دهدهي ديويي ( D.D.C ) استفاده كرده و به هر كتاب دو شماره مختلف اختصاص مي دهد.
 نمايه سازي
از آنجـا كـه نظام فهرستنويسي بـراي كتاب ها مناسب بـوده و بـراي مقالات مندرج در روزنامه ها و مجلات فاقد كارايي لازم است، از روش نمايه سازي بدين منظور استفاده مي شود.
بـر ايـن اسـاس، واحـد نمايه سازي بـا بررسي تمـامي نشريات منتشره در داخل كشور، نسبت به نمايه سازي مقالات مندرج در آنها اقدام مي كند. اين روش منطبق بر نظام اصطلاحنامه اي ( Thesarus ) است و به كمك اصـطلاحنـامه فرهنگي فارسي ( اصفا ) صورت مي پذيرد.

اطلاع رساني
كتابخانه ملّي علاوه بر خدماتي كـه بـه صورت حضوري به اعضاء و مراجعان (عضويت، تالارهاي مطالعه، خدمات مرجع) ارائه مي كند، به روش هاي زير هم خدمات اطلاع رساني را عرضه مي كند:

  • ارائه اطلاعات به صورت پيوسته:
    سايت سازمان اسنـاد و كتابخانه ملّي در برگيرنده بانك هاي اطلاعاتي نظير: كتابشناسي ملّي، نمايه ملّي و متن كامل مقالات فصلنامه كتاب است.
  • ارائه اطلاعات به صورت ناپيوسته:
    بانك هاي اطلاعاتي كتابشناسي و نمـايـه ملّـي روي لـوح فشـرده نيز عرضه شده و در اختيار محققان، كتابخانه ها و مراكز اطلاع رساني قرار دارد.
  • ارائه اطلاعات به صورت تلفني:
    كتابداران مشاور و مرجع كتابخانه آمـاده پاسخگويي بـه سؤالات و نيازهاي اطلاعات محققـاني هستند كـه از طريق تلفن سؤالات خود را مطرح مي كنند.

فعاليت هاي پژوهشي
 تدوين استانداردها
كتابخانه ملّـي در جـايگـاه كتابخانه مـادر و مطابق بـا قانون اساسنامه خود، وظيفه گردآوري و تدوين استانداردها و دستور العمل هاي رايج در حوزه كتابداري و اطلاع رساني را بر عهده دارد كه برخي از آنها به شرح زير است:

  • سر عنوان هاي موضوعي فارسي
    ايـن اثـر در برگيرنده شكـل مستنـد موضوعات مطروحه در كتاب هاي منتشر شده در داخل ايران است. تاكنون سه ويرايش از آن به چاپ رسيده است.
  • فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان
    نـام صحيـح و تـاريـخ تولد يـا فوت افراد سرشناس، نويسندگان و مترجماني كه كتابي از ايشان يا راجع به ايشان در ايـران منتشـر شـده بـاشـد را مي توان در ايـن اثر يافت. به عبارت ديگر اين اثر مانند سر عنوان هاي موضوعي فارسي و داراي پشتوانه انتشاراتي است.
  • سر عنوان هاي موضوعي پزشكي
    بـه علـت تنـوع و گستردگي موضوعات در علـم پزشكي، سر عنوان هاي اين حوزه به صورت مبني جداگانه در دو جلد از جانب كتابخانه ملّي ايران تدوين و منتشر شده است.
  •  گسترش هاي رده بندي
    از آنجـا كـه رده بندي هاي مـوجـود در سطح جهان در موضوعات مختص ايران و اسلام، جوابگو نيست، كتابخانه ملّي سالهاست كه به تدوين گسترش هاي مختلفي از رده بندي هاي ديويي و كنگره مي پردازد.
    گسترش هاي ديويي

     

    تاكنون گسترش رده بندي ديويي براي تاريخ ايران، ادبيات ايران، زبان هاي ايران، جغرافياي ايران و اسلام تدوين و منتشر شده است.
    گسترش هاي كنگره

     

    عـلاوه بـر تاريخ، ادبيات و جغرافياي ايران و اسلام با رده هاي فلسفه اسلامي ( BBR ) ، سازمان هاي آموزشي در ايـران ( LGR ) ، ادبيـات فرانسه ( PQ ) ، ادبيـات عربي ( PJA ) و ادبيات روسي ( PG ) نيز مطابق با استانداردهاي كتابخانه كنگره، گسترش يافته است.







  • نشانه مؤلف فارسي براي رده بندي هاي ديويي و كنگره .
  • تدوين و انتشار مارك ايران .
  • استانداردهاي كتابخانه هاي آموزشگاهي، دانشگاهي، تخصصـي، نابينـايـان و زنـدان ؛ از جمله استانداردهايي است كه تاكنون به چاپ رسيده است.
  • تدوين كتابشناسي ها و فهرست ها
    برخي از اين منابع عبارتند از :
    كتابشناسي آذربـايجـان، كتابشناسي تاريخ ايـران، كتابشناسي اطلاعات و ارتباطات، كتابشناسي آداب و رسوم اصفهان، فهرست نسخه هاي خطي پزشكي، فهرست كتب درسي چاپ سنگي، فهرست توصيفي سفرنامه هاي آلماني ،انگليسي، روسي و فرانسوي و فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه ملّي كه تا به حال 23 جلد از آن منتشر شده است.
    راهنماي روزنامه ها و مجله هاي ايران
    ايـن راهنمـا كـه هـر سـال منتشـر مي شود، فهـرسـت الفبـايـي همـراه بـا مشخصـات كـامل از روزنامه ها و نشريات ادواري است كه در ايران منتشر شده و به كتابخانه ملّي رسيده است.
    دايره المعارف كتابداري و اطلاع رساني
    اين اثر كه در زبان فارسي اولين و تنها نمونه به شمار مي رود، در دو جلد و در طي بيش از ده سال، به دست ده ها نويسنده و پژوهشگر در حوزه هاي مختلف علم كتابداري، اطلاع رساني و نسخه شناسي نوشته شده است. جلد اول آن از حرف آتا ژ در سال 1381 و جلد دوم آن از حرف س تا ي در سال 1385 منتشر شده است.
    احياي نشريات قديمي
    از ابتـداي دهـه 1370، كتابخانه ملّي اقدام به تجديد چاپ پاره اي از نشريات قديمي و ناياب مربوط به دوره قاجار نمود كه تاكنون عناوين زير از اين مجموعه روانه بازار شده است:
    1- روزنامه وقايع اتفاقيه
    2- روزنامه دولت عليه ايران
    3- روزنامه ايران و ايران سلطاني
    4- روزنامه انجمن تبريز
    5- روزنامه اختر
    6- روزنامه حبل المتين
    7- روزنامه حكمت
    8- روزنامه ثريا
    9- روزنامه شكوفه و دانش
    10- روزنامه تربيت
    صفحه های مرتبط در این سایت

    کليه حقوق اين سايت برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران محفوظ است (يادداشت هاي حقوقي)