جستجوی وب سایت
 جستجو

جستجوی منابع
از کتابدار بپرسید
فهرست کتابخانه های ایران
 English | العربیه | Italiano | Français | Русскийسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران صفحه اصلی تماس با ما نقشه سایت
درباره سازمان » كتابخانه ملی ایران » بروشور کتابخانه ملی

به نام خدا

مقدمه
سازمان اسناد و کتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران
مؤسسه ای آموزشی، علمی، پژوهشی و خدماتی است که اساسنامة آن در تاریخ 2/8/1369 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و زیر نظر هیئت امنایی که ریاست عالیة آن با رئیس جمهور است، فعالیت می‌ کند.
افتتاح و شروع به کار رسمی کتابخانة ملی به سال 1316 شمسی باز می ‌‌‌‌گردد. در سال 1358 شمسی کتابخانة پهلوی سابق، در سال 1362 شمسی مرکز خدمات کتابداری و در سال 1378 شمسی سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی در کتابخانة ملی ادغام شد و سرانجام در سال 1381 شمسی با تصویب شورای عالی اداری، سازمان اسناد ملی در کتابخانة ملی ادغام شد و سازمان فعلی شکل گرفت. سازمان اسناد و کتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران با چهار معاونت (معاونت اسناد ملی، معاونت کتابخانة ملی ، معاونت پژوهش ، برنامه ریزی و فناوری، و معاونت پشتیبانی ) در دو ساختمان مستقل " کتابخانة ملی ایران " و " گنجینة اسناد ملی ایران " فعالیت می کند.
1.کتابخانة ملی ایران
الف) وظایف و فعالیتها
گردآوری: کتابخانة ملی براساس وظایف قانونی خود، ملزم به گردآوری و حفظ منابعی با ویژگیهای زیر است:
- تمام آثار مکتوب و غیر مکتوب منتشر شده در داخل کشور، اعم از کتاب، پیایند، جزوه، خبرنامه، پوستر، نقشه، نوارهای صوتی و تصویری، مدارک الکترونیکی و دیجیتالی، و نظایر آن از طریق قانون واسپاری یا خرید؛
- آثار منتشر شده در خارج از ایران در حوزة مطالعات ایرانی و اسلامی به زبانهای غیر فارسی به ویژه انگلیسی و عربی، و همچنین کلیة آثار منتشر شده به زبان فارسی؛
- منابع مرجع و آثار معتبر در موضوعهای گوناگون به زبانهای غیر فارسی خصوصاً انگلیسی و عربی.
سازماندهی: در اجرای این وظیفه، کارهای گوناگونی چون فهرستنویسی، رده بندی، نمایه سازی و چکیده سازی، منطبق با استانداردهای بین المللی انجام می پذیرد. فهرستنویسی و
رده بندی کلیة منابع کتابخانه اعم از فارسی و غیر فارسی به زبان فارسی انجام می گیرد. این امر موجبات سهولت، سرعت و جامعیت را در امر بازیابی فراهم کرده است. از سال 1377 شمسی که کلیة ناشران ملزم به فهرستنویسی پیش از انتشار (فیپا) برای کتابها گردیده اند، کتابخانة ملی با انجام این خدمت برای ناشران که به رایگان صورت می گیرد، در امر سازماندهی کمک بسیار مهمی به کتابخانه های سراسر کشور نموده است.
بر مبنای تصمیم سازمان بین المللی استاندارد (ایزو) مقرر شد همان گونه که به کتاب شمارة ISBN (شابک) داده
می شود، به هر پیایند نیز شمارة خاصی تعلق بگیرد تا بازیابی و شناسایی آنها نیز به سهولت امکان پذیر گردد. همین امر دربارة شناسایی کتابخانه های هر کشور نیز به کار گرفته شد  بنابراین کتابخانة ملی به عنوان مرکز ملی ISSN (شاپا) و ISIL (شابکا) عهده دار تخصیص شمارة استاندارد بین المللی پیایندها (شاپا) و نیز شمارة استاندارد بین المللی کتابخانه ها (شابکا) به متقاضیان گردید تا از این راه نه تنها حضور کتابخانة ملی را در صحنة جهانی اعلام کند بلکه امکان هر گونه مبادله و همکاری بین المللی را در زمینه های مربوطه فراهم نماید.
ثبت آثار: کتابخانة ملی ایران به منظور حفظ مالکیت معنوی آثار اعم از مکتوب و غیر مکتوب از تاریخ 21/2/1378 بر مبنای تقاضای صاحبان اثر اقدام به ثبت آثار آنها نموده و تاکنون (بهمن 1385) حدود 10500 اثر را ثبت کرده است.
انتشارات: واحد انتشارات کتابخانة ملی مسئول چاپ و نشر متون پژوهشی، کاربردی، درسی و فرهنگی است که در بخشهای مختلف کتابخانه تدوین یا گردآوری می شود. این واحد تاکنون به انتشار 500 عنوان اثر اقدام کرده است و هر ساله فهرست انتشارات سازمان را منتشر می کند.
اشاعة اطلاعات: رئوس فعالیتهای کتابخانة ملی در این حوزه به قرار زیر است:
- ارائة خدمات گوناگون در زمینة اطلاع رسانی به مراجعان؛
- انتشار طیف گسترده ای از منابع در موضوعهایی چون کتابداری و اطلاع رسانی، نسخه های خطی، کتابشناسیها، ابزارها و استانداردهای لازم برای کتابخانه ها و مباحث مربوط؛
- عرضة دو بانک اطلاعاتی مهم به نامهای "کتابشناسی
 ملی ایران" و "نمایة ملی ایران" در قالب لوح فشرده که پیش از این تنها به صورت چاپی در دسترس بود؛
- عرضة اطلاعات کتابشناختی انواع منابع و آثاری که کتابخانة ملی به نحوی سازماندهی نموده، از طریق پایگاه اطلاعاتی به نشانی old.nlai.ir ، همراه با اخبار و اطلاعات روزآمد دنیای کتاب، کتابخانه و کتابداری؛
- عرضة خدمات به کودکان و نابینایان از طریق کتابخانة تخصصی کودکان و کتابخانة ویژة نابینایان، و نیز امانت کتاب و ارائة سایر خدمات اطلاعاتی به عامة مردم از طریق کتابخانة عمومی.
پژوهش و آموزش: پژوهش و آموزش در کتابخانة ملی به منظور اعتلا و بهبود فعالیتهای کتابداری و اطلاع رسانی کشور انجام می گیرد. این کتابخانه دارای بیش از شصت پست هیئت علمی مصوب است که به لحاظ قوانین و مقررات تابع قوانین و مقررات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می باشد و اهم فعالیتهای پژوهشی آن به قرار زیر است:
- تدوین راهنماها و استانداردها لازم برای انواع کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی به صورت استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی، استانداردهای کتابخانه های تخصصی، استانداردهای کتابخانه های مدارس، استانداردهای
 کتابخانه های زندان، راهنمای کتابخانه های ایران و مانند آن؛
- پدید آوردن و تدوین ابزار و منابع لازم برای تسهیل فعالیتهای کتابداری و اطلاع رسانی کشور مانند تدوین سرعنوانهای موضوعی فارسی، فهرست مستند مشاهیر، اصطلاحنامة سه زبانة اصفا، مارک ایران، گسترش رده های مربوط به ایران، اسلام و نظایر آن در دو رده بندی کنگره و دیویی؛
- سعی بر باروری و غنابخشی حوزة کتابداری و اطلاع رسانی کشور و تدوین متون پایه و علمی؛
- انتشار فصلنامة کتاب، تدوین دایرة المعارف کتابداری و اطلاع رسانی، انتشار فصلنامة ایران و اسلام، انتشار راهنمای مجله ها و روزنامه های ایران و کتابهایی در این حوزة  علمی برای ایجاد تعامل بین متخصصان و پویایی بیشتر این حرفه؛
- انجام پژوهشهای کاربردی و بنیادی. این طرحهای پژوهشی پس از تصویب در شورای پژوهشی به اجرا در می آید. همچنین کتابخانه از پژوهشهایی که در حوزة کتابداری،
اطلاع رسانی و ایران شناسی و اسلام شناسی باشد حمایت
می کند؛
- برگزاری دوره ها و کارگاههای آموزشی؛
- برگزاری سخنرانیها و سمینارهای علمی؛
- کمک به انجمنها و گروههای علمی و پژوهشی.
ب ) مجموعه ها
1. کتابهای چاپی: در حال حاضر بیش از یک میلیون و پانصد هزار جلد کتاب به زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، روسی و سایر زبانها در کتابخانة ملی نگهداری
 می شود. با وجود تنوع موضوعی کتابها، منابع دو حوزة
"ایران شناسی و اسلام شناسی" و "کتابداری و اطلاع رسانی" در کشور بی نظیر است؛
2. نسخه های خطی و نادر: این مجموعه در برگیرندة 25000 عنوان کتاب خطی فارسی و عربی، و 26000 جلد کتاب چاپ سنگی است که حدود 135 عنوان آن را می توان جزو کتابهای نفیس به حساب آورد. کتابخانة ملی تاکنون فهرست نسخه های خطی را در 23 جلد منتشر کرده است؛
3. ایران شناسی و اسلام شناسی: یکی از وظایف اصلی کتابخانة ملی گردآوری کتابهایی است که به زبانهای
 غیر فارسی دربارة ایران یا اسلام نوشته می شود. این مجموعه که عمدتاً به زبانهای انگلیسی، فرانسه، آلمانی و روسی است شامل 40000 جلد می باشد و بخش عمدة آن از قدمت و نفاست چشمگیری برخوردار است. کتابخانة ملی
دست اندرکار چاپ اطلاعات کتابشناختی این آثار است که به زودی تقدیم علاقه مندان و پژوهشگران این حوزه خواهد شد؛
4. پیایندها:  بسیاری از مجلات، روزنامه ها، بولتنها،
خبرنامه ها و سایر پیایندهای منتشر شده در داخل کشور از دورة قاجار تا امروز، همراه با پیایندهایی چند از دیگر کشورها در این مجموعه نگهداری می شود. مجموعة پیایندهای ایران که براساس آخرین آمار، بیش از 000/150 مجلد صحافی شده را در 13 هزار عنوان در بر می گیرد، به انضمام پیایندهای جاری شامل 1800 عنوان مجله، 70 عنوان روزنامه و 550 عنوان
هفته نامه و غیره جزء غنی ترین مجموعه های کشور است. مجله ها و روزنامه های ایران شناسی و اسلام شناسی کتابخانة ملی نیز چشمگیر می باشد؛
5. منابع غیر کتابی: منابع غیر کتابی شامل اشکال مختلف مواد دیجیتالی، دیداری – شنیداری و آثاری دیگر نظیر
پایان نامه، بروشور، پوستر، نقشه، عکس، کارت پستال، مجسمه، تمبر، تقویم و نظایر آن است که بالغ بر حدود 47 نوع و جمعاً یک میلیون رکورد می باشد.
ج) ساختمان
کتابخانة ملی در ساختمانی به مساحت 97000 متر مربع و در هشت طبقه فعالیت می کند. خدمات اطلاع رسانی به
مراجعه کنندگان در سالنهای زیر در طبقات همکف، 1- و 1+ ارائه می شود:
-تالار خواجه نصیر الدین طوسی (اسناد و کتابهای خطی و نادر)؛
-تالار دهخدا (پیایندها)؛
- تالار کمال الدین بهزاد (منابع غیر کتابی)؛
- تالار ابن ندیم (مرجع و کتابشناسی)؛
- تالار خوارزمی (علوم و فنون)؛
- تالار ویژة کودکان و نوجوانان؛
- تالارهای حافظ و سعدی (کتابخانه های عمومی)؛
- تالار رودکی (ویژة نابینایان)؛
- تالار ابن سینا (علوم انسانی)؛
- تالار فارابی (علوم اجتماعی)؛
- تالار شهید مطهری (مرکز مطالعات ایران شناسی و
اسلام شناسی)؛
- تالار شیخ طوسی (اسلام شناسی).
- تالار ابوریحان بیرونی (ایران شناسی)؛
سایر مراکز خدماتی و تسهیلاتی نیز به صورت زیر است:
• کتابفروشی: محل فروش انتشارات کتابخانه.
شمارة تماس: 81623315؛
• چایخانه و بوفه: (ورود برای عموم آزاد است) طبقة همکف. شمارة تماس:‌81623314؛
• نمایشگاه: طبقة همکف، روابط عمومی.
شمارة تماس:  81623226؛
• بانک: طبقة 3-. در دست تاسیس؛
• پست: طبقة 3-.  شمارة تماس: 81623164 .
• سالنهای همایش: روابط عمومی .
       شمارة تماس : 81623226؛
شمارة تماس با کتابخانه: 37-88644001 .
دورنگار: 88644082 .
پست الکترونیک :  nli@nli.ir .
نشانی: بزرگراه شهید حقانی، بعد از مترو حقانی، بلوار کتابخانة ملی ایران، کد پستی 1537614111.

 

صفحه های مرتبط در این سایت

کليه حقوق اين سايت برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران محفوظ است (يادداشت هاي حقوقي)